Boğulma Tehlikesi Geçiren Birine Nasıl Müdahale Edilir?

Boğulma Tehlikesi Geçiren Birine Nasıl Müdahale Edilir?

Boğulma tehlikesi, kişinin hava yolunun yiyecek, yabancı cisim, sıvı veya başka bir nedenle kısmen ya da tamamen tıkanması sonucunda nefes alamaması durumudur. Böyle bir durumda saniyeler önemlidir. Doğru ilk yardım uygulamaları hayat kurtarabilir; ancak yanlış müdahale, cismin daha derine ilerlemesine veya yaralanmaya yol açabilir.

Bu içerik, temel ilk yardım bilgisi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Gerçek bir acil durumda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın ve görevlinin yönlendirmelerini izleyin.

Boğulma Belirtileri Nelerdir?

Boğulma yaşayan kişi çoğu zaman konuşamaz, öksüremez veya nefes alamaz. Elini boğazına götürmesi, boğulmanın en bilinen işaretlerinden biridir. Aşağıdaki belirtiler hava yolunun tıkanmış olabileceğini gösterir:

• Konuşamama veya ses çıkaramama
• Nefes almakta zorlanma ya da hiç nefes alamama
• Etkili şekilde öksürememe
• Boğaza iki elle sarılma
• Dudaklarda ve yüzde morarma
• Panik, bilinç bulanıklığı veya bayılma

Öncelikle Kişinin Öksürmesine İzin Verin

Kişi konuşabiliyor, nefes alabiliyor ve güçlü şekilde öksürebiliyorsa hava yolu tamamen kapanmamış olabilir. Bu durumda kişinin öksürmesine izin verin ve onu öksürmeye teşvik edin. Sırtına gelişigüzel vurmayın, su içirmeye çalışmayın ve boğazına parmak sokmayın.

Öksürük etkisizleşir, kişi konuşamaz veya nefes alamaz hâle gelirse hemen müdahaleye başlayın.

Bilinci Açık Yetişkinde Boğulma Müdahalesi

1. Yardım isteyin ve 112’yi aratın

Kişiye “Boğuluyor musunuz?” diye sorun. Yanıt veremiyor veya başıyla onaylıyorsa çevreden birinden 112’yi aramasını ve mümkünse otomatik eksternal defibrilatör (AED) getirmesini isteyin. Yalnızsanız, müdahaleye başlayın ve ilk fırsatta 112’yi arayın.

2. Beş sırt vuruşu uygulayın

• Kişinin yanına ve biraz arkasına geçin.
• Bir elinizle göğsünü destekleyin ve kişinin gövdesini öne doğru eğin.
• Kürek kemiklerinin arasına, elinizin topuk kısmıyla en fazla beş kez sert ve kontrollü şekilde vurun.
• Her vuruştan sonra cismin çıkıp çıkmadığını kontrol edin.

3. Beş karın basısı uygulayın

Sırt vuruşları sonuç vermezse karın basılarına geçin. Bu uygulama Heimlich manevrası olarak da bilinir.

• Kişinin arkasına geçin ve belini kavrayın.
• Bir elinizi yumruk yaparak göbek deliğinin biraz üstüne, göğüs kemiğinin altına yerleştirin.
• Diğer elinizle yumruğunuzu kavrayın.
• İçe ve yukarı doğru hızlı bir bası uygulayın.
• En fazla beş kez tekrarlayın.

Cisim çıkana, kişi etkili şekilde nefes alıp öksürene veya bilincini kaybedene kadar beş sırt vuruşu ve beş karın basısını dönüşümlü olarak uygulayın.

Hamilelerde ve Çok Kilolu Kişilerde Müdahale

Hamileliğin ileri dönemlerinde veya kişinin karın bölgesine kollarınızı saramadığınız durumlarda karın basısı yerine göğüs basısı uygulanır.

• Kişinin arkasına geçin ve kollarınızı koltuk altlarının altından göğüs kafesine doğru uzatın.
• Yumruğunuzu göğüs kemiğinin orta kısmına yerleştirin.
• Diğer elinizle yumruğunuzu kavrayın.
• İçe doğru hızlı ve kontrollü basılar uygulayın.

Hamile kişilerde karın bölgesine bası uygulamayın. Müdahale sonrasında kişi iyi görünse bile tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Bebeklerde Boğulma Müdahalesi Nasıl Yapılır?

Bir yaşından küçük bebeklerde karın basısı uygulanmaz. Bebek bilinçliyse şu adımları izleyin:

• Bebeği yüzüstü olacak şekilde ön kolunuzun üzerine yatırın. Başını gövdesinden daha aşağıda ve elinizle desteklenmiş tutun.
• Kürek kemiklerinin arasına elinizin topuk kısmıyla beş kontrollü sırt vuruşu yapın.
• Cisim çıkmazsa bebeği yüzüstü konumdan sırtüstü konuma çevirin. Başını yine gövdesinden aşağıda tutun.
• Göğüs kemiğinin ortasına, iki parmağınızla beş göğüs basısı uygulayın.
• Cisim çıkana veya bebek bilinçsiz hâle gelene kadar beş sırt vuruşu ve beş göğüs basısını dönüşümlü sürdürün.

Bebeği asla sarsmayın, ayaklarından tutup sallamayın ve boğazına körlemesine parmak sokmayın. Yabancı cisim açıkça görünmüyorsa çıkarmaya çalışmayın.

Boğulan Kişi Bilincini Kaybederse Ne Yapılmalı?

Kişi bilincini kaybederse dikkatlice yere yatırın ve hemen 112’yi arayın veya aratın. Ardından temel yaşam desteğine başlayın.

• Kişinin normal nefes alıp almadığını kontrol edin. Gasping olarak bilinen düzensiz, iç çeker tarzda soluklar normal nefes kabul edilmez.
• Ağız içinde cisim görünüyorsa dikkatlice çıkarın. Görünmeyen cismi parmakla aramayın.
• Normal nefes yoksa göğsün ortasına dakikada yaklaşık 100-120 bası hızında göğüs basısı uygulayın.
• Her basıda göğsün yaklaşık 5-6 santimetre çökmesine izin verin ve basılar arasında göğsün tamamen yükselmesini bekleyin.
• Temel yaşam desteği eğitiminiz varsa 30 göğüs basısı ve 2 kurtarıcı nefes döngüsünü uygulayın.
• AED varsa cihazı açın ve sesli talimatlarını izleyin.

Kurtarıcı nefes vermek istemiyor veya bunu güvenli şekilde yapamıyorsanız, yardım gelene kadar yalnızca göğüs basısına devam etmek de önemlidir.

Çocuklarda Müdahale

Bir yaşından büyük çocuklarda, yetişkinlerde olduğu gibi beş sırt vuruşu ve beş karın basısı uygulanabilir. Ancak çocuğun boyuna ve vücut yapısına göre güç ayarlanmalıdır. Küçük çocuklarda aşırı kuvvet kullanmayın; çocuğu yere yatırıp doğrudan göğüs basısına geçmeniz gerekebilir.

Boğulma Tehlikesi Suda Gerçekleştiyse

“Boğulma” ifadesi suya batma nedeniyle nefes alamama durumunu da anlatabilir. Suda boğulma vakasında önce kendi güvenliğinizi sağlayın. Eğitimli değilseniz ve güvenli değilse suya atlamayın; can simidi, ip veya uzatılabilecek bir cisim kullanın.

• Kişiyi sudan çıkardıktan sonra 112’yi arayın.
• Normal nefes alıp almadığını kontrol edin.
• Nefes yoksa temel yaşam desteğine başlayın.
• Su çıkarmak için kişiyi ters çevirmeyin, karın bölgesine basmayın ve zaman kaybetmeyin.
• Kişi nefes alıyorsa yan yatırın, üzerini örtün ve sağlık ekiplerini bekleyin.

Suda boğulma sonrasında kişi kendini iyi hissetse bile mutlaka sağlık kuruluşunda değerlendirilmelidir. Akciğerlere kaçan su, bir süre sonra solunum sorunlarına neden olabilir.

Boğulma Müdahalesinde Önemli Bilgiler

Durum	Uygulanacak temel yaklaşım	Kaçınılması gerekenler
Kişi güçlü öksürüyor ve konuşabiliyor	Öksürmeye teşvik edin, yakından gözlemleyin	Sırtına gereksiz yere vurmak, su içirmek
Kişi konuşamıyor veya nefes alamıyor	Beş sırt vuruşu ve beş karın basısını dönüşümlü uygulayın	Boğaza körlemesine parmak sokmak
Hamile veya çok kilolu kişi	Karın basısı yerine göğüs basısı uygulayın	Karın bölgesine basmak
Bir yaşından küçük bebek	Beş sırt vuruşu ve beş göğüs basısı uygulayın	Karın basısı yapmak, bebeği sallamak
Kişi bilinçsiz ve normal nefes almıyor	112’yi arayın, CPR ve varsa AED uygulayın	Yalnızca su çıkarmaya çalışarak zaman kaybetmek

Boğulma Sonrasında Doktora Başvurmak Gerekir mi?

Evet. Yabancı cisim çıkarılmış olsa bile kişi sağlık çalışanı tarafından değerlendirilmelidir. Özellikle karın veya göğüs basısı uygulandıysa iç yaralanma ihtimali göz önünde bulundurulmalıdır. Öksürük, hırıltı, göğüs ağrısı, nefes darlığı, yutma güçlüğü, ses kısıklığı veya halsizlik devam ediyorsa acil tıbbi yardım alın.

Boğulmayı Önlemek İçin Alınabilecek Önlemler

• Yemek yerken küçük lokmalar alın ve iyice çiğneyin.
• Yürürken, koşarken veya konuşurken ağzınızda yiyecek bulundurmayın.
• Küçük çocukların ulaşabileceği oyuncak ve nesneleri yaş grubuna uygun seçin.
• Üzüm, sosis, kuruyemiş, sert şeker ve benzeri yiyecekleri küçük çocuklara verirken uygun biçimde hazırlayın.
• Çocukları yemek yerken gözetimsiz bırakmayın.
• Su kenarında ve havuzlarda çocukları sürekli gözlemleyin.
• Temel ilk yardım ve CPR eğitimi alın.

Sonuç

Boğulma tehlikesi geçiren birine müdahalede en önemli adımlar, durumu hızlı fark etmek, 112’yi aramak, kişi etkili şekilde öksüremiyor veya nefes alamıyorsa doğru sırt vuruşu ve bası tekniklerini uygulamak ve kişi bilincini kaybederse temel yaşam desteğine başlamaktır. Müdahale sonrasında kişi iyi görünse bile, özellikle suya bağlı boğulmalarda veya bası uygulanmışsa mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.